Αγγειοπλαστική Μέρος Α

0

Πρωτεύουσα θέση στη ζωή των Σίφνιων και γενικότερα στην οικονομία του νησιού κατέχει η αγγειοπλαστική. Στην ανάπτυξή της σημαντικό ρόλο έπαιξε η γεωλογική ιδιομορφία του τόπου και ιδιαίτερα ο πλούτος σε κοιτάσματα αργίλου που αποτελούσαν και την πρώτη ύλη για την κατασκευή αγγείων. Η δραστηριότητα αυτή των κατοίκων γνώρισε μεγάλη άνθιση κατά τον 19ο αιώνα και στις αρχές του 20ού. Από την αρχή επιδέξιοι Σίφνιοι αγγειοπλάστες επιδόθηκαν στην κατασκευή χρηστικών αντικειμένων που κάλυπταν κυρίως τις οικιακές ανάγκες τους αλλά και τις ανάγκες των ελαιοπαραγωγών, των γεωργών και των κτηνοτρόφων. Έτσι, κατασκεύαζαν αντικείμενα καθημερινής χρήσης, όπως πιάτα, φλιτζάνια, ποτήρια, κανάτες και κυρίως στάμνες για τη μεταφορά νερού καθώς και τα περίφημα «τσικάλια», που ήταν ειδικά σκεύη για μαγείρεμα.

Στην αρχή, τα αγγειοπλαστεία βρίσκονταν στους κεντρικούς οικισμούς του νησιού, κυρίως στην ενδοχώρα, αργότερα όμως και μετά την απελευθέρωση του 1821 σπουδαία αγγειοπλαστεία αναπτύχθηκαν σε παραλιακές θέσεις, στις Καμάρες, στο Βαθύ, στον Πλατύ Γιαλό, στο Φάρο, στη Χερρόνησο και στα Σεράλια Κάστρου.

Η τέχνη γνώρισε απίστευτη άνθηση και το μεράκι των Σίφνιων σιγά-σιγά διοχετεύτηκε και σε καλλιτεχνικές δημιουργίες παράγοντας μοναδικά κομψοτεχνήματα. Το «Σίφνιος» έγινε συνώνυμο του «τσικαλά», του «κανατά» και γενικότερα του αγγειοπλάστη.

cf84cf83ceb9cebaceaccebbceb9ceb11

Παράλληλα, τα δημιουργήματα της αγγειοπλαστικής άρχισαν να μεταπωλούνται και σε άλλες αγορές κυρίως μέσω των θαλάσσιων δρόμων. Έτσι ξεκινά μια λαμπρή περίοδος εξαγωγής των σιφνέικων κεραμικών που ενίσχυσε σημαντικά την οικονομία του τόπου. Η δραστηριότητα όμως αυτή δεν μπορούσε να μείνει περιορισμένη στο νησί. Με την πάροδο του χρόνου, οι αγγειοπλάστες πληθαίνουν και η παραγωγή αρχίζει να υπερβαίνει τις ανάγκες. Έτσι αρχίζουν και οι πρώτες οικονομικές δυσκολίες. Ζήτηση όμως πάντα υπήρχε μιας και η τέχνη ήταν πλέον αρκετά διαδεδομένη σ’ όλο τον ελλαδικό χώρο. Έτσι αρχίζει η έξοδος των Σίφνιων αγγειοπλαστών σε άλλες περιοχές που συχνά συνοδεύεται κι από την εκεί μόνιμη εγκατάστασή τους. Εγκαθίστανται λοιπόν στα γύρω Κυκλαδονήσια αλλά και στη Θάσο, Σκόπελο, Σάμο, Λέσβο, Χίο, Κρήτη, αλλά και στα νησιά του Αργοσαρωνικού. Στην Ηπειρωτική Ελλάδα, τόποι εγκατάστασής τους είναι η Σπάρτη, η Καλαμάτα, ο Πύργος Ηλείας, η Θεσσαλονίκη, ο Βόλος, η Χαλκίδα κ.α.

Ενδιαφέρουσα και παραγωγική είναι  εγκατάσταση των Σίφνιων στο Λεκανοπέδιο της Αττικής, κυρίως στον Πειραιά και στο Μαρούσι. Η εγκατάσταση δε των Σίφνιων τσικαλάδων στο Μαρούσι υπήρξε ομαδική και παρουσιάζει ξεχωριστό ενδιαφέρον.

Η παράδοση αναφέρει ως πρώτο αγγειοπλάστη των Σίφνιων, τον Αγγελή Δ. Παλαιό. Ονομαστοί είναι μέχρι σήμερα και οι Σίφνιοι κανατάδες που μετέφεραν το νερό από το Μαρούσι στην Αθήνα. Από τότε το Μαρούσι αποτελεί κέντρο της σιφνέικης κεραμικής. Εκτός όμως από τους Σίφνιους εκείνους που αποδημούσαν μόνιμα σε άλλους τόπους, υπήρχε και μια μεγάλη μερίδα τεχνιτών που έφευγαν τους θερινούς μόνο μήνες για άλλους τόπους, εξασκούσαν εκεί την τέχνη τους, τροφοδοτούσαν την αγορά και το χειμώνα επέστρεφαν στο νησί. Με όποιο τρόπο πάντως κι αν  ασκούνταν η αγγειοπλαστική αποτελούσε βασική πηγή εσόδων, για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα.

ΠΗΓΗ Τουρ. Οδηγός Σίφνου Το Απολλώνιο φως

Απάντηση